Ο άγνωστος ρόλος των Ελλήνων στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου


Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου «αναβιώνει» στο λιμάνι της Ναυπάκτου |  CultureNow.gr

από την  Ερη Βινιεράτου
Τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου και τον ρόλο των Ελλήνων σε αυτή προσπαθεί να καλύψει το νέο ιστορικό μυθιστόρημα της Ευρυδίκης Λειβαδά Ντούκα με τίτλο «Στους θρόνους της Αποκάλυψης».

Η ιστορία έχει κατατάξει τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου στα επιτεύγματα της Δύσης. Αναμφίβολα το κέντρο λήψης αποφάσεων που οδήγησε στη νίκη ήταν δυτικής προέλευσης.   Όμως μεγάλο μέρος του μυϊκού συστήματος αυτού του πολυσύνθετου σώματος ήταν ελληνικό. Αυτό είναι ένα όχι γνωστό θέμα γιατί οι πηγές που εξασφαλίζουν στοιχεία είναι ελάχιστες και διάσπαρτες.

Δεν υπάρχουν έργα Ελλήνων χρονικογράφων την εποχή εκείνη. Λίγα οθωμανικά αρχεία έχουν ασχοληθεί με το θέμα γιατί ο σουλτάνος και η Υψηλή Πύλη έχουν ιδιαίτερη αντίληψη της ήττας την οποία διαχρονικά αντιμετωπίζουν ως νίκη. Οι μόνες πηγές που υπάρχουν είναι δυτικές κι αυτές, με ελαχιστότατες εξαιρέσεις, εκθειάζουν τους δικούς τους βλέποντας επ’ αγαθώ τους τη νίκη.

Το κενό αυτό καλύπτει το επίκαιρο όσο ποτέ ιστορικό μυθιστόρημα «Στους θρόνους της Αποκάλυψης. 7 Οκτωβρίου 1571, Ναυμαχία της Ναυπάκτου» της Ευρυδίκης Λειβαδά Ντούκα (Εκδόσεις ΟΔΥΣΣΕΙΑ, Κεφαλονιά 2019), έργο πρωτότυπο, με τεκμηριωμένο ιστορικά υπόβαθρο -προϊόν μακροχρόνιας μελέτης ποικίλων αρχείων και πηγών ανά τον κόσμο-, που παρουσιάζει τη συμβολή των Ελλήνων και το βαρύ τίμημα που πλήρωσαν για το νικηφόρο αποτέλεσμα το οποίο καθόρισε το μέλλον ολόκληρης της Ευρώπης και του κόσμου.

Το πόνημα χαρακτηρίζεται συνέχεια του βραβευμένου ιστορικού μυθιστορήματος «Στα Στενά της Χίμαιρας». Ξεκίνησε τότε ακριβώς που η συγγραφέας τεκμηρίωσε πως ο θαλασσοπόρος Ιωάννης Φωκάς, ο Χουάν ντε Φούκα των Ισπανών, συμμετείχε στην αρχιναυαρχίδα «Ρεάλ». Με έναυσμα αυτόν, στόχος έγινε η ανάδειξη ενός σχεδόν άγνωστου και μη προβεβλημένου ζητήματος: του ρόλου των ορθόδοξων χριστιανών και δη των Ελλήνων στη ναυμαχία.

Εκτός από τη μυθιστορία, το βιβλίο ακολουθείται από Βιβλιογραφία και Παράρτημα με πρωτογενή στοιχεία. Αξια λόγου η καταγραφή των μοναδικών σε όλο τον ελληνικό -και όχι μόνο- χώρο ιστορικών κειμηλίων της ναυμαχίας σε Κέρκυρα, Κεφαλληνία και Ζάκυνθο. Επιπλέον, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου η ναυμαχία παίρνει και άλλη μία διάσταση: αυτή της προεπαναστατικής κίνησης των Ελλήνων ενάντια στον εξ Ανατολών κίνδυνο.

Ο ελληνικός κόσμος ήταν τον καιρό εκείνο διασπασμένος. Ως εκ τούτου δεν αντιμετώπιζε κοινά προβλήματα κι εμποδιζόταν ως ενότητα να αναπτύξει τα στοιχεία εκείνα που συνιστούσαν αυτό που σήμερα αποκαλούμε εθνική ιστορική ταυτότητα του Ελληνισμού. Μέρος του ελληνικού κόσμου ήταν Βενετοί σούντιτοι κι οι υπόλοιποι υπήκοοι του σουλτάνου.

Η απειλή της τουρκικής επέκτασης στη Δύση δημιούργησε τον Ιερό Συνασπισμό. Στο πλευρό των βενετικών δυνάμεων βρέθηκαν άνδρες από τις κτήσεις Κρήτης, Κέρκυρας, Κεφαλληνίας και Ζακύνθου και συμμετείχαν εθελοντικά είτε με «κρατικές» γαλέρες είτε με δικά τους πλοία τα οποία εξόπλισαν με ίδιες δαπάνες. Επιπλέον, δεν ήταν αμελητέα η ελληνική συμμετοχή στο πλευρό του Ισπανού βασιλιά. Πολλοί Ελληνες που ζούσαν στην Ισπανία και στο Βασίλειο Σικελίας και Νάπολης υπηρέτησαν στην ισπανική αρμάδα υπό τον Δον Χουάν.

Υπολογίζεται πως στα πλοία της Δύσης πάνω από το 25% ήταν Ελληνες και στα πλοία του οθωμανικού στόλου τουλάχιστον το 40%, επιβεβαιώνοντας πως η ελληνική παρουσία ήταν και στις δύο πλευρές πολυπληθέστατη. Πολλές από τις γαλέρες είχαν επικεφαλής Ελληνες όπως ο Γεώργιος ο Γραικός, ενώ στον ισπανικό στόλο διασώζεται γαλέρα που ήταν επανδρωμένη μόνο με Ελληνες και λεγόταν «La Griega».

Ας σημειωθεί πως οι καταγεγραμμένες γαλέρες αφορούν μόνο μεγάλα πολεμικά πλοία που επίσημα έλαβαν μέρος στην αναμέτρηση και όχι τα μικρότερα πλοία καθώς και τα βοηθητικά. Κι ούτε φυσικά τα πλοία των Κεφαλλήνων που οι ντόπιοι εξόπλισαν αυθόρμητα, μετά την πληροφορία που έφτασε στο Φισκάρδο στις 4 Οκτωβρίου περί οριστικής πτώσης της Κύπρου.

Αλλά και στα οθωμανικά πλοία καπετάνιοι ήταν Ελληνες, όπως ο Μουσταφά Ρεΐς Χανιώτης στη γαλέρα της Μυτιλήνης. Η γαλέρα του Τούρκου ναυάρχου είχε μόνον Ελληνες για πλήρωμα, οι αξιωματικοί δε στον τουρκικό στόλο στο μεγαλύτερο μέρος τους ήταν Αιγαιοπελαγίτες, εμπειρότατοι στα περί θαλάσσης, ενώ αρκετές χιλιάδες από τα Ιόνια και την Κρήτη που είχαν κατά καιρούς αιχμαλωτιστεί, κωπηλατούσαν αλυσοδεμένοι.

Είναι αξιοσημείωτη η συμμετοχή των Ελλήνων σε κατασκοπευτικές αποστολές κυρίως στην πλευρά της Ισπανίας. Κινούνταν στα εμπορικά κέντρα, οργάνωναν αντιτουρκικές συνωμοτικές δράσεις που παρακινούσαν σε επαναστατικές κινήσεις, με αποτέλεσμα πολλές περιοχές του ελλαδικού κορμού να βρίσκονται σε συνεχή αναβρασμό που ενισχύθηκε μετά το νικηφόρο αποτέλεσμα της ναυμαχίας.

Προκλήθηκαν σκληρότατα τουρκικά αντίποινα στα οποία συνέβαλαν τα μέγιστα οι παλινωδίες των χριστιανικών δυνάμεων της Δύσης. Διαλύθηκε σύντομα ο Ιερός Συνασπισμός, ενώ οι βλέψεις της Ισπανίας και της Βενετίας δεν συνέπιπταν με την επιθυμία των σκλαβωμένων Ελλήνων για ελευθερία. Για μια ακόμη φορά διαψεύστηκαν οι ελπίδες τους και απογοητευμένοι κι ανυπεράσπιστοι βίωσαν ημέρες τραγικές. Ομως η νίκη είχε επιτευχθεί.

Η ναυμαχία που έγινε στον τότε Golfo di Lepanto σημάδεψε την Ιστορία αλλάζοντας τη ροή των δεδομένων. Στα θλιβερά αποτελέσματα προσμετρώνται οι περίπου 40.000 νεκροί και οι αμέτρητοι ανάπηροι, τα μίση και οι διχόνοιες που οδήγησαν στη διάλυση του Ιερού Συνασπισμού, η μεγάλη δημοσιονομική κρίση από τις υπέρογκες δαπάνες του «ιερού πολέμου», κρίση που αντιμετώπισε όμως περισσότερο η οθωμανική πλευρά.

Η Δύση ξαναβρήκε το μεγαλείο και τη δύναμή της και διέσωσε τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Ταπεινώθηκε το γόητρο του υπερόπτη και αήττητου μέχρι τότε σουλτάνου και αναχαιτίστηκε η ιμπεριαλιστική οθωμανική απειλή που ακάθεκτη επεκτεινόταν στην Ευρώπη.


Ο άγνωστος ρόλος των Ελλήνων στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου


About Click me

Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΤΗΣ. ************************************************************ THIS WEBSITE IS INVITED TO RESIDENTS OF THE MUNICIPALITY OF NAFPAKTIA AND TO THOSE VISITORS.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Ο άγνωστος ρόλος των Ελλήνων στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.